فیلم هایی که درباره علم داده باید مشاهده کرد

علم داده و یادگیری ماشینی، فناوری‌های قدرتمندی هستند که در حال تغییر جهان به روش‌هایی هستند که گاهی اوقات بیشتر شبیه به فیلم‌های علمی تخیلی است. ماشین‌های امروزی نه تنها توانایی انجام کارهای خسته کننده را دارند، بلکه از ریاضیات پیچیده برای کارهایی مانند شناسایی مسیر حرکت موشک یا پیش بینی آب و هوا بر اساس داده‌های گذشته استفاده می‌کنند.

آیا شما نیز به تجزیه و تحلیل داده‌ها علاقه دارید و یا در کارهای روزانه از آن استفاده می‌کنید؟ آیا تماشای فیلم یکی از سرگرمی‌‌های مورد علاقه‌تان است؟ ما برای شما یک فهرست از بهترین فیلم های مرتبط با علم داده تهیه کرده‌ایم که می‌توانید از تماشای آنها لذت ببرید.

ذهن زیبا (A Beautiful Mind)

تاریخ انتشار: ۲۰۰۱ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه | ژانر: بیوگرافی، درام

آیا هنوز هم به قدرت ریاضیات شک دارید؟ در این صورت، شما باید این فیلم را تماشا کنید. اگر تاکنون بازی‌های رایانه‌ای انجام داده‌اید، احتمالا با الگوریتمی بازی کرده‌اید که از ابداعات جان فوربز نش (John Forbes Nash.) در ریاضیات استفاده کرده و یا از آن الهام گرفته است.

به طور خلاصه، آنچه او انجام داد درک چگونگی رفتار مردم در یک موقعیت بازی مجموع- صفر (Zero-sum game) است. در نظریه بازی‌ها و علم اقتصاد، یک بازی مجموع- صفر، یک مدل ریاضی از وضعیتی است که سود (یا زیان) یک شرکت کننده، دقیقا متعادل با زیان‌های(یا سودهای) شرکت ‌کننده(های) دیگر است. اگر مجموع سودهای شرکت کننده‌ها با هم جمع شود و مجموع زیان‌ها از آن کم شود، حاصل برابر صفر خواهد بود.

گاهی اوقات، در یک بازی (یا در اقتصاد) سعی می‌کنیم بیشینه آسیب را که کسی می‌تواند به ما وارد کند با انجام برخی کارها به حداقل برسانیم. در واقع این شرایط مربوط به قانون مینیماکس (Minimax) است که از آن برای کمینه کردن احتمال شکست و ضرر در بدترین حالت (بیشترین احتمال ضرر) استفاده می‌شود.
شاید این یک موضوع پیش پا افتاده به نظر برسد، اما تا زمانی که نش آن و دانش ریاضیات پشت آن را کشف نکرد، هیچ کس نمی‌داند از نظر قوانین ریاضی مردم چگونه تصمیم گیری می‌کنند.

مانیبال (Moneyball)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۱ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۱۳ دقیقه | ژانر: بیوگرافی، درام، ورزشی

این فیلم درباره چیست؟ هیجان و پیروزی داده کاوی. مانیبال به بررسی علم داده می‌ پردازد. قهرمان این فیلم اشاره می‌کند که هنر علم داده پرسیدن سوالات خوب است. همچنین او توضیح می‌دهد که قبول تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری مبتنی بر داده برای همکارانش چقدر دشوار است.

بسیاری از افراد در یک سازمان عادت دارند که بر اساس شهود و تجربه خود تصمیم بگیرند. بعضی اوقات، ممکن است آن‌ها از داده‌ها استفاده کنند، اما ممکن است از تجزیه و تحلیل مناسب استفاده نکنند و یا پرسش‌های درستی مطرح نکنند. وقتی دیدگاه جدیدی مطرح می‌شود، اولین شخصی که به تجزیه و تحلیل آن می‌پردازد، دانشمند علم داده است.

بازی تقلید (The Imitation Game)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۴ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۵۴ دقیقه | ژانر: بیوگرافی، درام، مهیج

تماشای این فیلم به دانشمندان و تحلیل گران علم داده توصیه زیادی شده است. بازی تقلید به طور مناسب قدرت باور نکردنی ریاضیات، علوم کامپیوتر و تفکر منطقی را به تصویر می‌کشد.

نکته جالبی که با دیدن این فیلم متوجه می‌شوید، این است که ما تنها اصطلاحات جدیدی برای مسائل قدیمی ابداع کرده‌ایم. کلان‌ داده‌ها، آنالیز، تجزیه و تحلیل پیشگویانه، شبکه‌های عصبی از جمله موضوعاتی هستند که در بازه زمانی جنگ جهانی دوم مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند.

چالش‌های کنونی ما به عنوان متخصصان فناوری اطلاعات همان چیزهایی است که تیم نابغه انگلیسی این فیلم داشتند. پس ما در حال تحقیق و توسعه فناوری های جدید برای حل همان مشکلاتی هستیم که حدود ۷۰ سال پیش مطرح شده‌اند.

اساسا، شخصیت های اصلی این فیلم با یک مسئله مبنی بر کلان داده مواجه هستند، حتی اگر ایده آن‌ها از کلان داده‌ها بخش بسیار کوچکی است از آنچه که امروز پردازش می‌کنیم.

مارجین کال (Margin Call)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۱ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۴۷ دقیقه | ژانر: بیوگرافی، درام، مهیج

مارجین کال یک فیلم جالب و مهیج به نویسندگی و کارگردانی جی. سی. چاندور (J. C. Chandor) است. وجود بازیگران قدرتمند جنبه سرگرم کننده بودن آن را تضمین می‌کند.

این فیلم به فعالیت‌های یک شرکت سرمایه گذاری در زمان شروع بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ در ایالات متحده آمریکا می‌پردازد. اگر یک کارشناس ریسک تازه کار شروع یک بحران مالی را شناسایی کند، واکنش کارشناسان خبره مالی در برابر این وضعیت چگونه خواهد بود؟
اگر این فیلم را تماشا کنید، به قدرت باور نکردنی داده‌ها و ریاضیات را پی خواهید برد.

بیست و یک (۲۱)

تاریخ انتشار: ۲۰۰۸ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۳ دقیقه | ژانر: جنایی، درام، مهیج

این فیلم نسبت به فیلم های دیگر که معرفی شد، از پیچیدگی کمتری برخوردار است، با این حال، یک فیلم بسیار سرگرم کننده است.

فیلم ۲۱ که بر اساس یک داستان واقعی ساخته شده است، زندگی شش دانشجوی نخبه دانشگاه MIT آمریکا را به تصویر می‌کشد که قصد دارند از طریق دانش احتمالات و کدگذاری حالت‌های مختلف در بازی بلک ‌جک یا بیست ‌و یک (Blackjack یا Twenty-one) پول زیادی به دست آورند. برای این منظور، آنها آخر هفته‌های خود را در کازینوهای لاس و گاس سپری می‌کنند. همه چیز خوب پیش می رود اما کسی متوجه ترفندهای آن‌ها می‌شود.

او (Her)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۳ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۵ دقیقه | ژانر: کمدی، درام، مهیج، علمی- تخیلی

داستان این فیلم درباره یک نویسنده تنها و منزوی است که در آستانه جدایی از همسر خود قرار دارد. او یک نرم ‌افزار گویا با صدای زنانه خریداری می‌کند که در آن از هوش مصنوعی استفاده شده است. این نرم‌‌افزار به گونه‌ای طراحی شده است تا بتواند مطابق با صاحب خود تغییر کند و بهترین ارتباط را با وی برقرار نماید. اما کارها به شکلی دیگر پیش می‌رود و رابطه‌ای عاطفی بین مرد و نرم افزار برقرار می‌شود. در واقع این فیلم رابطه هوش مصنوعی با زندگی عاطفی انسان‌ها را به نمایش می‌گذارد.

اکس ماکینا یا فراماشین (Ex Machina)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۵ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۴۸ دقیقه | ژانر: درام، مهیج، علمی- تخیلی

این فیلم درباره یک برنامه نویس ۲۶ ساله به نام کالب است که برای موتور جستجوی بلو بوک (Blue Book) کار می‌کند. او به طور اتفاقی برنده یک مسابقه شد و جایزه آن گذراندن هفته‌ای در یک ویلای خصوصی واقع در کوهستان بود که مدیر عامل شرکت تعلق داشت.

اما پس از اندکی، کالب متوجه می‌شود که او را برای شرکت در یک آزمون تورینگ انتخاب کرده‌اند و وظیفه او ارزیابی و سنجش خصوصیات یک ربات هوش مصنوعی پیشرفته است. این فیلم بیان می‌کند که هوش مصنوعی سلطه بر جهان را نمی‌خواهد بلکه تنها می‌خواهد مانند انسان‌ها از حقوق شهروندی برخوردار باشد.

گزارش اقلیت (Minority Report)

تاریخ انتشار: ۲۰۰۲ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه | ژانر: اکشن، جنایی، رمز آلود، مهیج، علمی- تخیلی

در بیشتر موارد از علم داده جهت استخراج اطلاعات نهفته در داده‌های کنونی استفاده می‌شود، اما در فیلم گزارش اقلیت این گونه نیست.

در این فیلم سیستمی وجود دارد که می‌تواند جرایم را پیش از وقوع پیش ‌بینی کند و بدین ترتیب ماموران پلیس پیش از وقوع جنایت جلوی آن را می‌گیرند به همین دلیل مدت‌هاست که جنایتی رخ نداده ‌است. در این فیلم از داده‌های آینده برای جلوگیری از جرم استفاده شده است. با انجام این کار قدرت علم داده افزایش یافته است.

ماشین (The Machine)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۳ | زمان پخش: ۱ساعت و ۳۱ دقیقه | ژانر: اکشن، درام، مهیج، علمی- تخیلی

این فیلم با محوریت دو مهندس هوش مصنوعی است که اولین ماشین‌های هوش مصنوعی خود آگاه را ایجاد می‌کنند. این ماشین‌ها برای وزارت دفاع ایجاد شده‌اند. هدف دولت ایجاد یک سرباز مهلک برای جنگ است. در بخشی از فیلم ماشین به طراح خود می‌گوید: «من بخشی از دنیای جدید هستم و تو هم بخشی از دنیای قدیم». این عبارت دلهره آور به شما چه ایده‌ای برای آینده می‌دهد؟

برتری (Transcendence)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۴ | زمان پخش: ۱ساعت و ۵۹ دقیقه | ژانر: اکشن، درام، مهیج، علمی- تخیلی

داستان این فیلم در مورد یک محقق نخبه در زمینه هوش مصنوعی، دکتر ویل کاستر، با بازی جانی دپ است. او در حال کار بر روی یک پروژه برای ایجاد یک ماشین آگاه و دارای شعور است که هوش جمعی همه چیز را همراه با طیف گسترده‌ای از احساسات انسانی ترکیب می‌کند. دکتر کاستر به دلیل پروژه جاه طلبانه و آزمایش‌های جنجالی خود به شهرت رسیده است.

همچنین وی به یک هدف افراطی ضد فناوری تبدیل گشته است که مایل به انجام هر کاری برای متوقف کردن او هستند. با این حال، دکتر کاستر عزم خود را برای تحقق اهداف بلند پروازانه و دستیابی به قدرت نهایی بیشتر می‌کند. همسر او ایولین و بهترین دوستش ماکس نگران اراده توقف‌ناپذیر ویل برای دانش هستند که به تلاش ترسناک برای دستیابی به قدرت تبدیل شده است.

رکود بزرگ (The Big Short)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۵ | زمان پخش: ۲ ساعت و ۱۰ دقیقه | ژانر: بیوگرافی، کمدی، درام

• خلاصه: این فیلم بر اساس داستانی واقعی، گروهی از سرمایه‌گذاران را دنبال می‌کند که برخلاف تمام باورهای رایج، با تحلیل دقیق داده‌های بازار مسکن و پیدا کردن الگوهایی که بانک‌ها و موسسات بزرگ نادیده می‌گرفتند، بحران مالی ویرانگر سال ۲۰۰۸ را پیش‌بینی کرده و از آن سود می‌برند.

• چرا باید ببینید: «رکود بزرگ» یک کلاس درس هیجان‌انگیز در مورد قدرت تحلیل داده برای پیش‌بینی ریسک است. این فیلم به زیبایی نشان می‌دهد که چگونه «شک کردن به داده‌های رسمی» و جستجوی حقیقت در لایه‌های پنهان اطلاعات، می‌تواند به یک مزیت رقابتی غیرقابل تصور منجر شود. این فیلم، سرود پیروزی تحلیل‌گرانی است که به جای دنبال کردن گله، به داده‌های خام اعتماد می‌کنند.

ورود (Arrival)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۶ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۵۶ دقیقه  |  ژانر: علمی-تخیلی، درام، رازآلود

• خلاصه: زمانی که دوازده فضاپیمای بیگانه در نقاط مختلف زمین فرود می‌آیند، یک زبان‌شناس نخبه (با بازی ایمی آدامز) توسط ارتش آمریکا استخدام می‌شود تا قبل از اینکه تنش‌ها به یک جنگ جهانی منجر شود، زبان آن‌ها را رمزگشایی کرده و بفهمد هدفشان چیست.

• چرا باید ببینید: «ورود» در هسته خود، یک فیلم در مورد  زبان‌شناسی محاسباتی و تحلیل داده‌های کیفی  است. این فیلم به زیبایی نشان می‌دهد که بزرگترین چالش در تحلیل داده، همیشه اعداد نیستند، بلکه درک «زمینه» (Context)، «نیت» (Intent) و «معنای پنهان» در یک زبان کاملاً ناشناخته است. این فیلم یک کلاس درس فوق‌العاده در مورد اهمیت درک عمیق داده‌های بدون ساختار (Unstructured Data) است؛ چالشی که هر تحلیل‌گر شبکه‌های اجتماعی هر روز با آن روبروست.

مستندهای ضروری: نگاهی عمیق به قدرت و مسئولیت داده

آلفاگو (AlphaGo)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۷ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه | ژانر: مستند

• خلاصه: این مستند هیجان‌انگیز، رقابت تاریخی میان هوش مصنوعی DeepMind گوگل (به نام آلفاگو) و «لی سدال»، قهرمان افسانه‌ای جهان در بازی باستانی و فوق‌العاده پیچیده «Go» را به تصویر می‌کشد.

• چرا باید ببینید: «آلفاگو» یک نمایش خیره‌کننده از قدرت یادگیری عمیق (Deep Learning) و  یادگیری تقویتی (Reinforcement Learning) است. این فیلم نه تنها پیشرفت‌های هوش مصنوعی را نشان می‌دهد، بلکه به زیبایی، لحظه رویارویی خلاقیت انسانی با منطق ماشینی را نیز به تصویر می‌کشد.

هک بزرگ (The Great Hack)

تاریخ انتشار: ۲۰۱۹ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۵۴ دقیقه | ژانر: مستند

• خلاصه: این مستند تکان‌دهنده، به کالبدشکافی رسوایی «کمبریج آنالیتیکا» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه داده‌های شخصی میلیون‌ها کاربر فیس‌بوک،  جمع‌آوری و برای مهندسی افکار عمومی و تأثیرگذاری بر انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا استفاده شد.

• چرا باید ببینید: «هک بزرگ» یک زنگ خطر جدی در مورد اخلاق در علم داده، حریم خصوصی و قدرت بی‌اندازه کلان‌داده (Big Data) است. این مستند به ما یادآوری می‌کند که داده‌ها فقط اعداد نیستند، بلکه بازتابی از زندگی و روان انسان‌ها هستند و استفاده از آن‌ها، مسئولیت بزرگی به همراه دارد.

معضل اجتماعی (The Social Dilemma)

تاریخ انتشار: ۲۰۲۰ | زمان پخش: ۱ ساعت و ۳۴ دقیقه | ژانر: مستند، درام

• خلاصه: مصاحبه با طراحان، مهندسان و مدیران سابق شرکت‌های غول‌پیکر تکنولوژی مانند گوگل، فیس‌بوک و توییتر که از درون، در مورد تأثیرات مخرب الگوریتم‌های پیشنهاددهنده (Recommender Systems) بر سلامت روان و قطبی‌سازی جامعه صحبت می‌کنند.

• چرا باید ببینید: این مستند به بهترین شکل، قدرت الگوریتم‌های توصیه‌گر در شکل‌دهی به رفتار انسان‌ها را به تصویر می‌کشد. برای هر کسی که در حوزه بازاریابی دیجیتال یا تحلیل داده کار می‌کند، درک اینکه این الگوریتم‌ها چگونه توجه کاربر را جلب و حفظ می‌کنند، حیاتی است.

از هالیوود تا اتاق هیئت مدیره: چگونه مفاهیم این فیلم‌ها، امروز کسب‌وکار شما را شکل می‌دهند؟

شاید این فیلم‌ها علمی-تخیلی یا داستان‌هایی دور از دسترس به نظر برسند، اما مفاهیم بنیادینی که در آن‌ها مطرح می‌شود، امروز به بخش جدایی‌ناپذیری از دنیای استراتژی کسب‌وکار تبدیل شده‌اند. آنالیز داده دیگر یک مفهوم فانتزی نیست؛ یک ضرورت رقابتی است. در ادامه، نشان می‌دهیم که چگونه قدرت سوشال لیسنینگ، این مفاهیم سینمایی را به ابزارهای عملی برای کسب‌وکار شما تبدیل می‌کند.

تحلیل پیش‌بینانه (مانند Minority Report و The Big Short)

در فیلم «گزارش اقلیت»، جرایم قبل از وقوع پیش‌بینی می‌شدند. در «رکود بزرگ»، یک بحران مالی قبل از وقوع، شناسایی شد. امروز، شما نیز می‌توانید با تحلیل داده‌های اجتماعی، بحران‌های اعتباری برند خود را پیش‌بینی کنید. با استفاده از ابزارهای هوشمند  سوشال لیسنینگ دیتاک، شما می‌توانید افزایش ناگهانی احساسات منفی، شکل‌گیری یک شایعه یا هماهنگی یک موج تخریبی را در همان نطفه شناسایی کرده و قبل از اینکه به یک بحران تمام‌عیار تبدیل شود، آن را مدیریت کنید.

درک زبان مشتری و افکار عمومی (مانند Arrival)

 در فیلم تحسین‌شده «ورود»، یک زبان‌شناس باید زبان پیچیده و غیرخطی بیگانگان را رمزگشایی کند تا بتواند پیام آن‌ها را بفهمد. چالش اصلی او، درک «زمینه»، «احساسات» و «نیت» پشت کلمات بود. این دقیقاً همان چالشی است که کسب‌وکارها امروز با آن روبرو هستند.

مشتریان شما در شبکه‌های اجتماعی با یک زبان کاملاً انسانی صحبت می‌کنند؛ زبانی پر از کنایه، شوخی، احساسات و عبارات محاوره‌ای. پلتفرم دیتاک، با مدل‌های هوش مصنوعی که به طور خاص برای درک ظرافت‌های زبان فارسی آموزش دیده‌اند، به شما کمک می‌کند تا این «زبان مشتری» را رمزگشایی کنید. شما با تحلیل احساسات  و تحلیل گفتمان میلیون‌ها محتوای عمومی، می‌توانید نبض واقعی جامعه را درک کرده و بفهمید که مشتریان واقعاً در مورد شما و رقبایتان چه حسی دارند.

تحلیل رقابتی (مانند Moneyball)

در فیلم «مانیبال»، یک تیم ورزشی با استفاده هوشمندانه از داده‌ها، بر رقبای ثروتمند خود غلبه کرد. این دقیقاً همان کاری است که آنالیز رقبا در اینستاگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی برای شما انجام می‌دهد. ابزار «برندبان» دیتاک، مانند یک تیم تحلیلی پیشرفته، عملکرد شما را مستقیماً در کنار رقبایتان قرار می‌دهد. شما می‌توانید سهم صدا، نرخ تعامل، و استراتژی محتوایی آن‌ها را تحلیل کرده و با شناسایی نقاط ضعفشان، مزیت رقابتی خود را خلق کنید.

این فیلم‌ها به ما نشان می‌دهند که آینده از آن کسانی است که بهتر از دیگران، داستان پنهان در داده‌ها را می‌خوانند. آیا آماده‌اید تا شما هم این داستان را در مورد کسب‌وکار، سازمان و یا برند خودتان کشف کنید؟

برای آشنایی با راهکارهای دیتاک و اینکه چگونه  سوشال لیسنینگ می‌تواند به شما در تحلیل رقبا، درک عمیق مخاطبان و پیش‌بینی روندهای بازار کمک کند، درخواست مشاوره خود را از اینجا ثبت نمایید.

منابع:

IMDB و The Guardian و…

مطالعه بیشتر:

• ۳ فیلم برتر در مورد قابلیت‌های بیگ دیتا
• معرفی فیلم پول بازی Money Ball
• معرفی فیلم ماشین The Machine

این بلاگ در آذر 1404 توسط نویسنده دیگری (مها فیروزی) به‌روزرسانی شده است.